Zararınıza Devlet, Kârınıza Siz! Peki Bizim Zararımızı Kim Ödeyecek?

Yazar: Kadir Uğur Yılmaz
Bir zamanlar evimi sattım. İran’dan mal almak, ticaret yapmak ve yeni bir başlangıç kurmak için yola çıktım. Havaalanında doların 18 lira olduğu dönemde 30 bin dolar aldım.
Devletin uyguladığı ekonomi politikalarıyla doların 10 liraya kadar gerilediği bir dönemde Türkiye’ye döndüm. Elimdeki dövizi bozduramadım. Paramı başka bir yatırıma da yönlendiremedim. Evim gitmişti, iş planım bozulmuştu. Hayallerim, aile düzenim ve hayatım birbirine karışmıştı.
Peki o günlerde bize ne anlatılıyordu
“Reis dolar lobisini nasıl da alt etti!”
Doların düşüşünü büyük bir ekonomik zafer gibi sunanlar, dövizini yüksek fiyattan almış, ticaret yapmak için yola çıkmış, birikimini korumaya çalışan insanları neredeyse akılsızlıkla suçluyordu.
Biz zararımızı anlatmaya çalışırken bazıları bize salak muamelesi yapıyordu.
O günlerde ekonomi politikalarının bedelini kimlerin ödediğini konuşmak istemeyenler, bugün başka bir mesele üzerinden karşımıza çıkıyor.
Şimdi de yüksek kazanç beklentisiyle çeşitli fonlara para yatıranların zararlarının devlet tarafından karşılanması tartışılıyor.
Öncelikle şunu söyleyeyim: Hiç kimsenin mağdur edilmesini istemem. Dolandırıcılık varsa, manipülasyon varsa, içeriden bilgi kullanımı veya hukuksuz işlemler varsa elbette soruşturulmalı, sorumlular hesap vermelidir. Vatandaşın hakkı korunmalıdır.
Ancak burada çok temel bir soru var:
Yatırımın kazancı özel kişilere aitken zararı neden devletin, yani 86 milyon vatandaşın sırtına yükleniyor?
Borsaya, fona veya başka bir yatırım aracına para yatıran insanlar yüksek kazanç beklentisiyle bu kararı aldılar. Peki işler yolunda gitseydi kazançlarını Hazineyle, devletle, bizlerle paylaşacaklar mıydı?
Elbette hayır!
Kazanç kendilerinin olacaktı. Şimdi zarar ortaya çıkınca faturayı topluma kesmek ne kadar adil?
Borsa ve fon yatırımlarının elbette ekonomik sistemde yeri vardır. Ancak her yatırımın bir riski bulunur. Yatırımcı kazanç elde edebileceği gibi zarar da edebilir. Burada asıl mesele, olağan piyasa riskleriyle dolandırıcılık, manipülasyon ve kamu denetimindeki ihmallerin birbirinden ayrılmasıdır.
Eğer ortada suç varsa mağdurun hakkı aranmalı, suçlunun mal varlığına gidilmeli ve zarar sorumlularından tahsil edilmelidir. Fakat her yatırım zararını otomatik olarak devletin üstlenmesi, piyasa ekonomisinin temel sorumluluk anlayışını ortadan kaldırır.
Üstelik ekonomi yönetiminde görev almış bazı isimlerin bugün fon soruşturmaları kapsamında tutuklu veya adli kontrol şartıyla serbest olduklarına ilişkin gelişmeler de kamuoyunun dikkatinden kaçmıyor. Soruşturmaların sonucunu beklemek ve herkesin hukuki sorumluluğunu yargı kararıyla belirlemek gerekir.
Ama vatandaşın sormaya hakkı var
Bizim yaşadığımız ekonomik yıkımın hesabını kim verecek?
Devletin ekonomi politikaları yüzünden evini satan, ticaretini kaybeden, borç batağına sürüklenen, işini kapatan insanların zararını kim karşılayacak?
Ben evimi sattım, 30 bin dolar aldım. Devletin ekonomi politikaları değişti, dolar düştü. Benim kaybım yalnızca dövizdeki fiyat farkı değildi. Ticaret fırsatımı, zamanımı, işimi ve hayat düzenimi kaybettim.
Şimdi fon mağdurlarının zararları için kamu kaynaklarının kullanılması gündeme geliyorsa benim de bir talebim var:
Benim zararımı da ödeyin!
Hatta yalnızca benim değil, devletin yanlış ekonomi politikalarının bedelini ödemek zorunda kalan bütün vatandaşların zararlarını da konuşun.
Elbette bu talebim, her ekonomik zararın hukuken devlet tarafından tazmin edilmesi gerektiği anlamına gelmiyor. Mesele, kamu kaynaklarının kullanımında adalet, eşitlik ve sorumluluk ilkesidir.
Bir kesimin yatırım zararı için devletin kapısı çalınırken, başka bir kesimin hayatı boyunca biriktirdiği serveti ekonomik kararlarla erimişse o vatandaşın sesi neden duyulmuyor?
Yıllar önce bu konularda bir köşe yazısı yazmış ve şu sözü kullanmıştım:
“Bedava peynir fare kapanında olur!”
Yüksek kazanç vaatlerine, risksiz getiri masallarına ve ekonomik mucize hikâyelerine karşı vatandaşları uyarmıştım.
Bugün de aynı şeyi söylüyorum.
Yatırım yaparken kazancı kendinize, zarar ederken faturayı millete çıkarmaya kalkmayın
Devletin görevi belli kişilerin yatırım risklerini vatandaşın vergileriyle karşılamak değil; hukuku işletmek, piyasayı denetlemek, tasarruf sahibini dolandırıcılığa karşı korumak ve herkese eşit davranmaktır.
Zararın özel, kazancın şahsi olduğu bir düzende devletin kasası neden ortak kumbaraya dönüşüyor?
Birileri kazanırken devletin ortağı yok, kaybederken neden 86 milyon ortak oluyor?
Adalet dediğimiz şey tam da burada başlıyor.

 

 

 

Başa dön tuşu